سيّد خان صاحب ام البلاد بلخ به راه انداخت و در پايان به دست نادر شاه افشار سركوب گرديد . عالم آراى نادرى ، ج 2 / 608 و ج 3 / 1128 . احمد شاه درّانى از سال 1750 - 1752 م ، سرزمينهاى بلخ ، شبرغان ، اندخوى ، قندز و ميمنه را كه در تسلط خانان ازبك قرار داشت ، ضميمهء افغانستان كرد . امّا پس از مرگ او ، ستيز فرزندانش با يكديگر - بويژه ايل درّانى - براى خانان ازبك انگيزهء استقلال طلبى شد . بالاخره ، تيمور شاه پس از سه بار لشكركشى و شكست ، سرانجام در سال 1789 م ، حاكم قندز را تابع دولت مركزى كرد ؛ ولى او به طور كامل اطاعت نكرد و ماليات نپرداخت . امپراطورى درّانيان / 18 ، 19 ؛ تاريخ سلطانى / 144 - 146 . در سدهء 19 م ، قندز مركز خانهاى ازبك شمرده مىشد كه بر سرزمينهاى دو كرانهء آمو دريا تسلط داشتند . چنان كه مراد على بيگ اوزبك در سال 1252 ه . حاكميت آنجا را در دست داشت . پس از مرگ وى در سال 1252 ه . يكى از رؤساى قبايل اوزبك - محمّد امين - شهرهاى قندز و خلم و بلخ و بدخشان را متصرف شد و خود را مير والى ناميد و حكومت قندز را به رستم خان پسر مراد على بيگ واگذار كرد و حكومت بدخشان را به گنجعلى بيگ سپرد و خلم را به پايتختى خود برگزيد . در سال 1265 ه . / 1848 م ، دوست محمّد خان ، امير افغانستان ، سردار محمّد اكرم را به بلخ و قطغن فرستاد . او اين مناطق را به تصرف خود در آورد و اين يكى از پيروزيهاى خوب روزگار دوست محمّد در سرزمينهاى شمالى هندوكش بود كه به استثناى بدخشان و ميمنه ، ديگر بخشهاى شمالى افغانستان اطاعت او را پذيرفتند و بدين گونه ادعاى سيّد مظفر خان منغيتى ، امير بخارا كه در هنگام جنگهاى داخلى و ضعف حكومت مركزى افغانستان به اين سرزمينها نفوذ كرده و با خانان محلّى قراردادهايى بسته بود - پايان يافت . پس از دوست محمّد ، پسر او ، افضل خان با وجود مخالفت بزرگان ميمنه ، تسلّط خود را در آنجا حفظ كرد . پس از افضل خان ، برادر ناتنى او شير على خان به امارت رسيد ؛ در روزگار اين امير ( 1863 - 1878 م ) قندوز و اندخوى و بدخشان جزو مملكت افغانستان بود . تاريخ ايران كلمنت ماركام / 106 ، 107 ؛ افغانستان در قرن نوزده / 140 ، 141 ؛ افغانستان در مسير تاريخ / 582 ، 583 . عبد الرّحمان خان در دوران امارت خود ( 1880 - 1901 م ) فئوداليزم را در